මරණය පැරදු සතිය....

---

ගම කෙලවරෙ  පිහිටි ඒ කුඩා කුටිය නිහඬතාවෙන් පිරී තිබුණි. ඒ වන විටත් රැය මධ්භාගය ඉක්මවා ගොස් තිබිණි. තනිකම සහ ඒකාන්ත නිස්කලංක බව හැර වෙනත් කිසිදු බාහිර ශබ්දයක් එහි නොවිණි. භාවනායෝගී දිවියක නියැලී සිටි උන්වහන්සේ ගැඹුරු නින්දකට වැටී සිටියේ එදින දවසේ වෙහෙස නිවාලමිනි.

නමුත් හදිසියේම, බෙල්ල ප්‍රදේශයේ හටගත් දැඩි වේදනාවක් නිසා උන්වහන්සේගේ නින්ද බිඳී ගියේය. අත ගෙන බැලූ විට දැනුණේ දරාගත නොහැකි දැවිල්ලකි. කුඹුක් කඩියෙකු බෙල්ල ප්‍රදේශයට දෂ්ට කර ඇත. කුඩා කල සිටම කඩ දෂ්ට කිරීම්වලට දැඩි අසාත්මිකතා (Allergy) තිබූ හෙයින්, එය සුළු කොට තැකිය හැක්කක් නොවන බව උන්වහන්සේ දැන සිටියහ. කඩියා ඉවත් කර දැමූ උන්වහන්සේ, නැවතත් මඳක් සැහැල්ලු වී නින්දට පිවිසියේ සිතේ පවත්වාගත් සන්සුන්කම නිසාය.

එහෙත්, ගත වූයේ ස්වල්ප වේලාවකි. හුස්ම ගැනීමේ දැඩි අපහසුතාවක් සමඟ උන්වහන්සේ යළිත් ගැස්සී ඇහැරුණහ. බෙල්ල ප්‍රදේශය හොඳින් රිදෙමින් තිබුණි. හරියට බෙල්ලේ උග්‍ර කටුවක් හිරවී, ඝන සෙම ස්ථරයක් මුඛය වෙත එසවී ගියා මෙනි. උන්වහන්සේ ටිකක් උගුර පාදා සෙම ඉවත් කර ගැනීමට උත්සාහ කළහ. එහෙත් තත්ත්වය තවත් නරක අතට හැරුණි.

ටික වේලාවකින් නාස් කුහර දෙක සම්පූර්ණයෙන්ම තද වී හුස්ම ගැනීම අඩුවී  ගියේය. දැන් නාසයෙන් හුස්ම ගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වී ඇත; ඉතිරි වී තිබුණේ මුඛයෙන් පමණක් හුස්ම ගැනීමය. කුටිය තුළ කිසිදු බෙහෙතක්, ප්‍රතිකාරයක් නොවීය. තනිවම මේ අසාත්මිකතා තත්ත්වය සමඟ සටන් කිරීමට සිදු විය.

උන්වහන්සේ දැඩි උත්සාහයක් ගත්හ. නමුත් ඒ උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ටිකෙන් ටික කටින් හුස්ම ගන්නා ප්‍රමාණයද අඩුවී ගියේය. දැන් හුස්ම ගැනීම සිදුවන්නේ ඉතාමත් බියජනක අයුරිනි. හරියට ඉතාම සියුම්, අන්වීක්ෂීය සිදුරකින් වාතය ඇතුළට අඳින්නාක් මෙනි. එක් හුස්ම පොදක් ඇතුළට ගැනීමට සෑහෙන දිගු කාලයක් ගත විය. ඇස් දෙක සම්පූර්ණයෙන්ම රතුම රතු පාට වී ඇත. ඔක්සිජන් හිඟකම නිසා ශරීරය ඇතුළතින්ම දැවී යන්නට විය.

එන්න එන්නම හුස්ම හිරවීම වැඩිවන විට, මරණය තමා අභියසට පැමිණ ඇති බව උන්වහන්සේට තේරුම් ගියේය. "තව ස්වල්ප මොහොතකින් මම මරණයට පත්වෙනවා..." ඒ සිතුවිල්ල සිතට නැ오ණි.

එවන් මරණ මංචකයකදී සාමාන්‍ය මිනිසෙකු පාලනය කරගත නොහැකි බියකින් සහ පීඩාවකින් වෙළී යයි. නමුත් භාවනායෝගී ජීවිතයක් ගත කළ උන්වහන්සේ කළේ වෙනත් දෙයකි. මරණය ළඟටම පැමිණි මොහොතේ, උන්වහන්සේ මොහොතකට සියල්ල නවත්වා ආපසු හැරී බැලූහ.

"මගේ සීලය පිරිසිදුයිද? මට මරණයට බිය වෙන්න, පසුතැවෙන්න කිසිදු හේතුවක් තියෙනවද?"

සිත පරීක්ෂා කර බැලූ විට, උන්වහන්සේට එවැන් කිසිදු බියක්, පසුතැවීමක් හමු නොවීය. ගත වූ මුළු කාලයම සිල්වත්කමින්, ගුණගරුකව, සමාධියෙන් ගත කළ බව සිතට දැනුණි. "මම මේ විදිහට මැරුණත්, කිසිදු සැකයක් නැහැ, මම සුගතියේම උපදිනවා." ඒ දැඩි නිශ්චය සිතට අමතක නොවන ශක්තියක් ගෙන ආවේය.

අවසාන මොහොතේදී, ශරීරය බේරා ගැනීමට දඟලන නිෂ්ඵල උත්සාහය උන්වහන්සේ සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දැමූහ. ජීවත් වීමට කරන අරගලය එකවරම නැවැත්වූ උන්වහන්සේ, ඉතාම තියුණු සිහියක් (සතියක්) තබාගත්තේ පවතින අවසාන හුස්ම පොද වෙත පමණි.

කුටිය තුළ වූයේ මරණයේ නිශ්ශබ්දතාවයයි. එහෙත් ඒ මළ අඳුර මැද, සිතේ පහළ වූ දැඩි සතිමත් බව පහන් ටැඹක් විය.

විනාඩි දෙකක් පමණ ගත විය. පුදුමයකි! අර දරාගත නොහැකි වූ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව ටිකෙන් ටික දුරු වී යනු උන්වහන්සේට දැකගත හැකි විය. සන්සුන්ව, නොසැලී, මරණයට මුහුණ දීමට සිත එකඟ කරගත් මොහොතේ, ශරීරයේ අසාත්මිකතාවයේ වේගය පාලනය වන්නට පටන් ගත්තේය. තවත් කෙළින් සිහියෙන් යුතුව බලා සිටියදී, උන්වහන්සේට සාමාන්‍ය පරිදි නැවත හොඳින් හුස්ම ගැනීමට හැකි විය.

සිරුරට නැවත පණ ලැබුණු හැඟීමකි. දැඩි සටනකින් පසු, ටික වේලාවක් ගිය තැන උන්වහන්සේ සුවපහසු නින්දකට වැටුණහ.

උදෑසන හිරු එළිය කුටියට වැටෙන විට උන්වහන්සේ ඇස් ඇරියහ. ඇඟ පුරාම දාලා තිබූ අසාත්මිකතා පලු මතුපිට සම්පූර්ණයෙන්ම දුරු වී ගොස් තිබුණි. මුළු ශරීරයම තද රතු පාටට හැරී තිබුණද, ජීවිතය බේරී තිබිණි.

ඒ මොහොතේ උන්වහන්සේට සිතුණේ එකම දෙයකි; “මේ සතිමත් බව කියන්නේ කොතරම් ප්‍රබල ආරක්ෂාවක්ද?” ඇත්තෙන්ම, එදා මරණයෙන් නිදහස් වූයේ ඖෂධවලින් නොව, ඒ මොහොතේ පිහිටාගත් නොසැලෙන සතිය නිසාමය.

පසුව දිනක, උන්වහන්සේ මේ සිදුවීම තම ගුරුදේවයන් වහන්සේ හමුවී පැවසූහ. සියල්ල අසා සිටි උන්වහන්සේ සිනාමුසු මුහුණින් මෙසේ වදාළහ:

"සතිමත් බව කියන්නේ සසරට වගේම මේ ජීවිතයටත් තියෙන ලොකුම ආරක්ෂාවයි. කාට හරි මෙවැනි මාරාන්තික අසාත්මිකතාවක් (Allergy) හෝ එවැනි උවදුරක් ආවොත්, ඒ පුද්ගලයාට තිබෙන එකම සහ ලොකුම අභයදානය සතිමත් බවමයි."

 ජීවිතයේ සැබෑ අරුත යළිදු වරක් සිහිපත් කළ අපූරු දහම් පාඩමක් විය.